Terwijl supermarkten hun schappen vullen met exotische zaden en supplementen, groeit in de koude akkers van Noord-Brabant en Vlaanderen een groente die ongemerkt beter scoort op vezelgehalte dan quinoa of havermout. Ze is goedkoop, lokaal geteeld en staat zelden in trending recepten. Toch wijzen diëtisten en landbouwstatistieken haar aan als een stille bondgenoot tegen welvaartsziekten.
De vergeten kracht van pastinaak
De pastinaak, ooit basisvoedsel in Europa tot de aardappel haar verdrong in de 18e eeuw, maakt sinds enkele winters een bescheiden comeback. Haar witte wortel bevat gemiddeld 3,9 gram vezels per 100 gram, vergeleken met 2,4 gram voor zilvervliesrijst en 2,8 gram voor volkoren tarwe.
Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) vermeldt dat Nederlanders gemiddeld slechts 21 gram vezels per dag binnenkrijgen, terwijl de aanbeveling voor volwassenen op 30 tot 40 gram ligt. De opname van één extra portie pastinaak per week zou dit tekort merkbaar kunnen verkleinen.
Waarom ze uit beeld verdween
De verschuiving naar snellere bereidingswijzen na de Tweede Wereldoorlog maakte langzame wintergroenten minder aantrekkelijk. Pastinaak moet geschild en gekookt of geroosterd worden; microgolfmaaltijden vereisen geen aarde onder de nagels. Supermarktdata van NielsenIQ tonen dat de verkoop slechts 0,3% van het totale groentevolume uitmaakt.
Toch groeit de vraag: tussen 2018 en 2023 steeg de binnenlandse productie volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek met bijna 60%. Boeren noemen haar “de vergeten winstplant”, omdat ze goed gedijt op kleigrond zonder zware bemesting.
Vezelvergelijking zwart op wit
| Product | Vezels (per 100 g) | Gemiddelde prijs €/kg (2024) |
|---|---|---|
| Pastinaak | 3,9 g | 1,95 |
| Volkoren tarwe | 2,8 g | 1,20 |
| Zilvervliesrijst | 2,4 g | 1,80 |
| Quinoa (ongekookt) | 3,5 g | 6,50 |
| Kikkererwten (gekookt) | 4,0 g | 3,10 |
Binnen deze cijfers schuilt het kantelpunt: een lokale wortel verslaat populaire importproducten op voedingswaarde én kostprijs. Diëtisten zoals dr. Marjolein Dubbelman van Wageningen University wijzen erop dat vooral oplosbare vezels uit knolgewassen bijdragen aan stabiele bloedsuikers.
Tussen gezondheidspolitiek en consumentengedrag
Sinds januari voert het ministerie van Volksgezondheid gesprekken over een herziening van de Schijf van Vijf om “minder populaire seizoensgroenten meer podium te geven”. Tegelijkertijd promoot de Europese Commissie via het Farm to Fork-programma kortere ketens en lagere voedselkilometers. De pastinaak past perfect in beide beleidslijnen – maar zonder marketingbudget blijft ze onzichtbaar.
DuurzaamheidSiciliëroute 7 dagen: de essentiële etappesSociologen signaleren hier een spanningsveld: consumenten zeggen duurzaamheid belangrijk te vinden maar kiezen in praktijk voor gemak. Het voedingsbeleid schuift naar lokale groenten; het koopgedrag naar bewerkte alternatieven.
Koken zonder nostalgie: praktische winst vandaag
- Koken: blokjes pastinaak garen in twintig minuten; puree vraagt vijftien minuten extra.
- Bewaartijd: tot drie weken koel en droog zonder kwaliteitsverlies.
- Nitraatgehalte: lager dan bij spinazie of andijvie (bron: EFSA-rapport 2023).
- Energie-inhoud: circa 75 kcal per 100 gram – vergelijkbaar met aardappel maar met dubbel zoveel voedingsvezel.
- Aanbevolen label: “On the way to PlanetProof” garandeert duurzame teelt binnen Nederland en België.
Tussen veld en bord liggen nog obstakels
Kleinhandelaren melden dat verpakking en schilkwaliteit bepalend zijn voor verkoopbaarheid; kromme exemplaren verdwijnen nog vaak uit het assortiment ondanks Europese richtlijnen tegen voedselverspilling. Producentenorganisaties pleiten daarom voor uniforme sorteringsnormen die zowel duurzaamheid als marktwaarde respecteren.
Zodra die balans gevonden wordt, kan een eenvoudige winterwortel opnieuw plaats nemen waar ze thuishoort: niet als curiositeit uit grootmoeders keuken, maar als volwaardig alternatief voor geïmporteerde graankorrels — voedzaam, lokaal én verrassend modern.
Eerlijk gezegd koop ik liever kant-en-klaar eten na werk… sorry not sorry 😬
Nog nooit geproefd… misschien wordt het tijd eens een poging te wagen.
Prachtig stuk over duurzaamheid zonder belerend te zijn — chapeau!
Kan iemand bevestigen of dit FODMAP-vriendelijk is?
Laatst geprobeerd met honing en tijm: goddelijk resultaat! 😍
Mooie cijfers maar weinig emotie; mag iets menselijker geschreven zijn imo.
Goed idee om oude groenten nieuw leven in te blazen, letterlijk en figuurlijk.
Tijd dat restaurants hiermee creatiever worden — genoeg potentieel!
Zodra ze er chips van maken, gaat het wél verkopen hoor 😂
Eerlijk gezegd dacht ik altijd dat pastinaak hetzelfde was als knolselderij… oeps 😅
Nooit gedacht dat beleid van Brussel invloed heeft op m’n avondeten haha!
Sommige statistieken lijken me wat verouderd sinds 2023, maar verder topstuk!
Dank voor deze info! Ik was net op zoek naar lokale alternatieven voor rijst. 😄
Iemand ervaring met rauwe pastinaak eten? Mag dat eigenlijk?
Kleine spelfoutjes hier en daar in het artikel trouwens 😉
Lijkt me leuk als meer boeren dit zouden telen. Minder importgedoe!
Hmm… maar kikkererwten hebben nog nét iets meer vezels toch?
Mooi voorbeeld van hoe goedkoop niet altijd ongezond hoeft te zijn.
Zou fijn zijn als scholen dit meenemen in hun kooklessen!
Bizar eigenlijk hoe trends onze eetgewoonten bepalen zonder logica.
Klinkt goed! Tijd om naar de markt te gaan dit weekend. 🥕
Duidelijk verhaal, maar mis nog een stukje over smaakvariatie of recepten erbij.
Zal ik nu ook mijn kinderen kunnen overtuigen om dit te eten? 😅
Lekker kort door de bocht om havermout af te kraken vind ik wel hoor.
Sommige mensen denken nog steeds dat alles uit het buitenland automatisch gezonder is… 🙄
Ziet ernaar uit dat ik voortaan minder quinoa nodig heb. 👍
Waarom worden zulke artikelen niet vaker gedeeld op sociale media?
Nooit geweten dat pastinaak zo lang houdbaar is. Handig voor meal prepping!
Mooie balans tussen data en verhaal. Complimenten aan de schrijver!
Kleine tip: roosteren in de oven maakt ze superlekker en knapperig!
Goed punt over voedselkilometers — lokaal eten is echt beter voor milieu én smaak!
Haha, nu gaat iedereen ineens “vergeten groenten” kopen zeker. 😂
Zit er veel suiker in pastinaak? Ik hoorde dat het vrij zoet smaakt.
Mensen eten liever snelle troep dan iets wat 20 minuten moet koken… triest eigenlijk.
Knap onderzoekwerk! Bedankt voor de cijfers en vergelijkingen.
Interessant hoe beleid en consumentengedrag elkaar tegenwerken hier.
Pfff, weer een seizoenshype die straks vergeten wordt. 😒
Kan iemand uitleggen waarom oplosbare vezels beter zijn?
Zolang ze kromme exemplaren blijven weggooien, blijft duurzaamheid een grapje.
Lijkt me toch lastig om jongeren enthousiast te krijgen voor zo’n saaie wortel.
Mooie link tussen landbouw en gezondheid, goed onderbouwd stuk.
Wat betekent “On the way to PlanetProof”? Nog nooit van gehoord.
Eindelijk een artikel zonder hype rond avocado’s of chiazaad. Heerlijk verfrissend!
Pastinaaksoep met appel = aanrader! 😋
Kleine fout: volgens mij ligt de prijs soms hoger dan €1,95 per kilo in de winkel.
De overheid mag best wat meer promotie doen voor zulke producten.
Zou dit ook goed zijn voor mensen met diabetes?
Wacht even… goedkoper én gezonder dan quinoa? Dat geloof ik bijna niet.
Mijn oma maakte altijd stoofpot met pastinaak. Nostalgie!
Klinkt mooi allemaal, maar ik vind de smaak echt niks. 🤢
Leuk om te zien dat oude groenten weer populair worden!
Ik vertrouw die cijfers pas als ik ze zelf check bij het RIVM.
21 gram vezels gemiddeld? Geen wonder dat iedereen last heeft van z’n darmen…
Ik eet dit al jaren in de winter, blij dat het eindelijk erkenning krijgt.
Lol, “de vergeten winstplant” – klinkt als een superheldin voor boeren. 😂
Waarom verdween deze groente eigenlijk uit onze keuken? Luiheid van de consument?
Pastinaakpuree is zó lekker met wat nootmuskaat. <3
Hmm, 3,9 gram vezels per 100 gram… dat is best indrukwekkend!
Ik heb het gevoel dat dit vooral marketingpraat is voor lokale boeren.
Is pastinaak makkelijk te kweken in een kleine moestuin?
Leuk geschreven, maar ik blijf toch bij mijn havermoutontbijt. 😉
Waarom hoor je hier nooit iets over in de supermarkt?
Dus eigenlijk is pastinaak gezonder dan quinoa? Dat is wel een verrassing. 😮
Interessant artikel! Ik wist niet dat pastinaak zo veel vezels bevat.