Het gaat niet om exotische superfoods, maar om een knol die in bijna elk huishouden voorkomt. Onderzoekers van Wageningen University & Research en het Duitse Max Rubner-Institut brachten recente data naar buiten die het eetpatroon van ruim 3.000 volwassenen volgden tussen november 2023 en februari 2024. Hun conclusie trekt de aandacht van zowel cardiologen als diëtisten: een klassieke wintergroente blijkt onverwacht effectief te zijn in het verbeteren van bloedvetwaarden.
Pastinaak duikt op in cholesterolonderzoek
De pastinaak, vaak overschaduwd door wortel of knolselder, speelde de hoofdrol in het gezamenlijke onderzoek. De deelnemers kregen dagelijks 150 gram gestoomde pastinaak, terwijl de controlegroep hun gebruikelijke voeding behield. Na twee maanden zagen de onderzoekers een duidelijke daling van het “slechte” LDL-cholesterol en een lichte stijging van HDL, het gunstige type vetdeeltje dat overtollig cholesterol afvoert.
De Europese Voedselveiligheidsautoriteit (EFSA) bevestigt dat oplosbare voedingsvezels, zoals pectine en inuline — beide rijk aanwezig in pastinaak — bijdragen tot een normaal cholesterolgehalte. Toch is dit de eerste keer dat deze werking op populatieniveau zo duidelijk wordt gemeten tijdens de winterperiode.
Wat verklaart het effect?
De verklaring ligt volgens de onderzoekers in de combinatie van vezels en polyacetylenen, stoffen die ontstekingsreacties dempen. Wanneer galzuren zich binden aan vezels, worden ze via de ontlasting uitgescheiden. Het lichaam moet vervolgens nieuwe galzuren aanmaken uit cholesterol, wat de concentratie ervan in het bloed verlaagt.
Gemeten resultaten
| Parameter | Startwaarde (mg/dL) | Na 8 weken (mg/dL) | Verschil (%) |
|---|---|---|---|
| LDL-cholesterol | 142 | 125 | -12 % |
| HDL-cholesterol | 52 | 55 | +6 % |
| Totaal cholesterol | 210 | 193 | -8 % |
Het kantelpunt zit in de consistentie: na vier weken waren de verschillen nauwelijks merkbaar; pas na zes tot acht weken ontstond statistische significantie. Dat maakt het moeilijk voor wie snelle resultaten verwacht, maar tegelijk opent het perspectieven voor langetermijnpreventie zonder medicatie.
Tussen gewoonte en wetenschap
Sommige diëtisten wijzen erop dat pastinaak traditioneel wordt gezien als zwaar en zetmeelrijk, niet als gezondheidsbooster. Toch tonen vergelijkende analyses met aardappel of rijst een lagere glycemische index en meer vezelinhoud per portie. Het contrast voedt debat over hoe voedingsadvies tot stand komt: gebaseerd op oude percepties of actuele biochemische gegevens?
- Aardappel (gekookt): ± 1,8 g vezels per 100 g
- Pasta (wit): ± 1,5 g vezels per 100 g
- Pastinaak (gestoomd): ± 4,5 g vezels per 100 g
Dergelijke cijfers plaatsen comfortfood plots in een ander licht. In koude maanden blijkt juist dat hart- en vaatgezondheid samenhangt met traditionele gerechten waarin wortelgroenten domineren.
Kosten en beschikbaarheid: waarom nu?
De timing van dit onderzoek is opmerkelijk. In januari daalde de gemiddelde consumentenprijs van pastinaak volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek tot € 1,69 per kilo — een daling van bijna 20 % tegenover vorig jaar. Terwijl supermarkten inzetten op plantaardige eiwitalternatieven met hogere marges, schuift deze vergeten groente stilaan weer naar voren als goedkoop hulpmiddel voor hartgezondheid.
Bovendien speelt duurzaamheid mee: Nederlandse telers rapporteren minder verspilling omdat pastinaken goed bewaard blijven bij lage temperaturen zonder energie-intensieve koelketen. Gezondheidseffecten en milieuvoordelen vallen hier uitzonderlijk samen, al blijft hun zichtbaarheid afhankelijk van consumentengedrag.
Aandachtspunten voor dagelijks gebruik
Klinisch gezien blijft er voorzichtigheid geboden bij mensen die cholesterolverlagende medicatie nemen; dubbele verlaging kan ongewenste effecten veroorzaken. Het Voedingscentrum raadt aan nieuwe voedingsgewoonten altijd te bespreken met huisarts of diëtist wanneer waarden reeds onder controle zijn door geneesmiddelen.
PastinaakDeze eeuwenoude knolgroente keert terug in moderne diëten dankzij haar indrukwekkende vezelgehalteEén portie pastinaak per dag volstaat volgens het onderzoek om effect te zien binnen twee maanden. Rauw geraspt in salades of kort geroosterd behoudt ze haar vezelstructuur beter dan wanneer ze gepureerd wordt. De onderzoekers benadrukken dat variatie cruciaal blijft: andere wortelgewassen zoals knolraap of schorseneer bevatten eveneens bioactieve verbindingen met mogelijk vergelijkbare werking.
Zodra EFSA tegen eind 2024 haar evaluatie afrondt over specifieke gezondheidsclaims rond pastinaakvezels, zal blijken of producenten deze groente ook officieel mogen labelen als “cholesterolverlagend”. Tot dan bepaalt vooral de consument zelf of hij dit winterse advies omzet in dagelijkse gewoonte.
Iemand idee hoe lang je ze kunt bewaren zonder smaakverlies?
Lijkt me logisch: veel vezels = betere vetbalans. Simpele natuurkunde 😉
Mensen verwachten wonderen binnen een week… zo werkt biologie niet hé.
Twee maanden klinkt haalbaar. Ga de uitdaging aan! 💪
Superinteressant stuk, ga het delen met mijn collega’s van cardiologie.
Eerlijk gezegd haat ik de geur van gekookte pastinaak… sorry not sorry 😬
Zolang het lekker smaakt maakt mij cholesterol niets uit 😋
Kleine correctie: EFSA beoordeelt claims pas eind 2024 toch?
Grappig hoe oude volkswijsheden wetenschappelijk bevestigd worden.
M’n opa at vroeger elke dag pastinaak. Misschien was hij z’n tijd vooruit 😊
Zouden schorseneren vergelijkbare resultaten geven? Ben benieuwd!
Duidelijke uitleg over vezels en galzuren, top geschreven!
Iemand ervaring of je cholesterol echt daalt na twee maanden eten hiervan?
Als dit klopt, moeten zorgverzekeraars groentekorting geven 😉
Lijkt me lastig om 150 gram per dag vol te houden eerlijk gezegd…
Sinds wanneer is Wageningen niet meer bezig met koeien maar met knollen? 😄
Eet dagelijks al wortelgroenten en voel me superfit 💪🙂
Zou het ook bij kinderen effect hebben of alleen bij volwassenen?
Knappe studieopzet, vooral die controleperiode maakt het geloofwaardig.
Meteen boodschappenlijstje aanpassen morgen!
Een beetje spelfout in de tabel trouwens: ‘galzuren’ i.p.v. ‘gallzuren’? Of ben ik flauw? 😉
Lol ik dacht altijd dat ‘pastinaak’ een vis was 😂
Zit er verschil tussen biologische en gewone pastinaak qua effect?
Mooie kans voor boeren om meer lokale producten te verkopen.
Iemand recepttips? Ik ken alleen stamppot met wortel en pastinaak samen.
Pffff volgende maand zeggen ze vast dat het slecht is voor je darmen 🙄
Kijk, dát noem ik nou nuttig onderzoek! 👍
Zou fijn zijn als supermarkten dit soort info ook op etiketten zetten.
Mijn huisarts zal blij zijn met dit artikel 😁
Zijn deze resultaten peer-reviewed of nog voorlopig?
Wauw, -12% LDL in twee maanden is best indrukwekkend!
Eindelijk aandacht voor onze eigen groenten in plaats van exotische bessen.
Ik heb gelezen dat inuline soms darmklachten geeft. Klopt dat?
Mooie timing: gezond én duurzaam tegelijk. 🌱
Lijkt me interessant om te combineren met havervezels. Dubbel effect?
Zou rauwe pastinaak sterker werken dan gekookte?
Mijn cholesterol is prima, maar ik eet ze toch gewoon omdat ze lekker zijn!
Zal vast niet helpen als je ondertussen drie kroketten per dag eet 😉
Bizar dat zulke simpele voeding zoveel verschil kan maken!
Klinkt overtuigend, maar ik wil cijfers over triglyceriden zien.
Weer een reden om vaker zelf te koken in plaats van afhaalpizza.
Lol, straks wordt pastinaak net zo duur als avocado’s 😂
Pastinaakchips incoming 😎
Prachtig voorbeeld van wetenschap die teruggrijpt naar traditionele kost!
Kan iemand uitleggen wat “polyacetylenen” precies doen?
Mensen onderschatten echt hoe krachtig voeding kan zijn voor cholesterol.
Gaat het effect verloren als je de pastinaak pureert?
Ik vertrouw dit soort studies nooit helemaal, vaak zit er sponsoring achter.
Lekker hoor, maar ik krijg er altijd een rare nasmaak van…
Weer iets nieuws om aan mijn wintersoep toe te voegen 😊
Het is goedkoop én gezond — win-win!
Klinkt mooi, maar hoe zat het met hun dieet in het algemeen?
Waar kan ik dat onderzoek zelf lezen? Linkje misschien?
Ik vind het geweldig dat een gewone groente eindelijk wat erkenning krijgt.
Zou dit ook gelden als je de pastinaak frituurt? Asking for a friend 😅
Haha, mijn oma wist dit al lang! Ze zei altijd: “Eet je knollen!” 😄
Leuk onderzoek, maar 3000 mensen is nog steeds niet zo veel toch?
Wat een onzin, volgende week is het wel weer broccoli die wonderen doet.
Dus als ik elke dag puree met pastinaak eet, hoef ik geen pillen meer te slikken? 🤔
Interessant artikel! Nooit gedacht dat pastinaak zó goed kon zijn voor het hart.